Manifestival #2

Dit is het betoog dat onze Sjoerd gisteravond (7 dec) hield bij Provinciale Staten, tijdens een hoorzitting over de toekomstige cultuurnota. Hier lees je het manifest dat we eerder publiceerden, samen met een hele rij collega-festivals.
  • 1) Inleiding

Geachte statenleden, dames, heren en anderen, dank voor dit moment. Mijn naam is Sjoerd Bootsma, ik spreek namens een hele rij Friese festivals, en namens een paar duizend Friese en Nederlandse vrijwilligers, bedrijven en kennisinstellingen die deze festivals mogelijk maken. Dit is een betoog om de positieve flow en het zelfvertrouwen die Culturele Hoofdstad heeft aangejaagd, te verankeren in meerjarig en vooral cross disciplinair beleid. Een betoog voor ontkokering en ontschotting, een betoog voor de erkenning van cultuur als drager van onze samenleving en de voortrekkende rol die festivals hierin spelen.

U heeft daar eerder deze week van ons ook dit manifest ontvangen, waarin we pleiten voor het verankeren van de legacy van 2018 op korte termijn en een structuurwijziging van het cultuurbeleid van de provincie vanaf 2020/2021. Met ons manifest en met dit betoog pleiten we voor een integrale nota die een uitvergroting is van het cultuurdomein via beleidsterreinen zoals die van economie, sociaal beleid, toerisme of innovatie. Juist als we als Fryslân weten te ontkokeren, doen we recht aan de realiteit van de 21e eeuw. Juist als je cultuur in het centrum plaatst creëer je gemeenplaatsen waar mensen, bedrijven, overheden en kennisinstellingen elkaar ontmoeten. Festivals lopen hierin al voorop.

  • 2) Infrastructuur

Het idee dat Festivals alleen maar bierfeesten zijn is al lang niet meer van deze tijd. Onze festivals hebben een aantal belangrijke zaken met elkaar gemeen: ze zijn goed voor de economie, dragen bij aan de sociaal – maatschappelijke doelstellingen van de provincie, ze zijn nationaal en soms zelfs internationaal toonaangevend, en trekken veel mensen naar Fryslân. Maar zonder een gezonde basisinfrastructuur zijn ze ook kwetsbaar.

Ik vervolg met drie belangrijke argumenten om te investeren in festivals: een economische, een sociaal-maatschappelijke en een artistiek-innovatieve.

  • 3) Economisch Argument

Uit alle onderzoeken blijkt dat na werkgelegenheid, een levendig cultureel klimaat de belangrijkste factor is voor een gezond vestigingsklimaat. De Friese festivals trekken veel publiek dat vaak ook van buiten de provinciegrenzen komt, daarbij geldt dat voor de meeste festivals expliciet geldt dat ze hun geld zo lokaal mogelijk uitgeven. Dat maakt dus dat er veel geld van buiten komt, dat hier wordt uitgegeven. Daarbij kun je werkgelegenheid optellen, hotelovernachtingen, restaurantbezoek en ga zo door. Mensen uit Groningen, Amsterdam of Portugal reizen naar Fryslân voor onze zeer onderscheidende festivals zoals Psy-fi, Oerol, of Into the void.

Exemplarisch voor alle festivals is het onderzoek dat Welcome to The Village vorig jaar liet uitvoeren naar het werkgelegenheidseffect van het festival door de RUG. Kort gezegd: Welcome to The Village heeft een werkgeverseffect van 23 structurele banen in Fryslân, doordat het festival 900.000 euro van haar omzet direct weer uitgeeft in de regio, doordat ze landelijk en Europees geld naar Friesland haalt en doordat haar bezoekers zorgen voor volle hotels en uitgaven in de stad. En dan is the Village nog maar een kleine speler qua bezoekersaantallen. Denk je in voor hoeveel banen de festivals gezamenlijk verantwoordelijk zijn…

Maar er is meer. Festivals zijn niet alleen goed voor de economie omdat mensen geld uitgeven of voor een positief vestigingsklimaat, ze zijn ook aanjagers van een creatief en innovatief klimaat.

Uit de samenwerking van Friese festivals ontstond het project Innofest dat twee weken geleden nog een belangrijke innovatieprijs won van de Europese Commissie. Uit vele Europese projecten werden zij als meest innovatieve Europese project geroemd voor hun innovatieve nut voor het midden- en kleinbedrijf. Innofest gebruikt acht Noord- Nederlandse festivals als testplek voor ondernemers om nieuwe producten uit te proberen, en heeft daar succes mee. Met het inzetten van creatieve plekken zoals festivals voor het bedrijfsleven, loopt Fryslan internationaal voorop.

  • 4) Sociaal-maatschappelijk argument

Wellicht belangrijker dan het economische argument is het sociaal maatschappelijk argument. Het lijkt wel alsof onze samenleving nu meer verzuild is dan in de jaren vijftig. Mensen schreeuwen vanaf hun eigen eiland, graven zich in en verharden in eigen waarheden. Of het nu om Zwarte Piet gaat, of over taal, wel of niet vlees eten, noem maar op.

Voor veel Nederlanders heeft het geloof geen waarde meer, wetenschap heeft moeten populariseren en economiseren, en kunst is een linkse hobby. Je ziet dus dat kerk, universiteit en podium, belangrijke plekken voor de samenleving en democratie, onder zware druk staan. Als festivals snappen we dat maar al te goed en maken we ons zorgen. Kunnen we dan alleen nog financieel kijken? Is efficiëntie de heilige graal? We investeren niet meer in gemeenplaatsen, de publieke ruimte is ingenomen door bedrijven en cultuurplekken zijn het sluitstuk van de begroting geworden.

Juist omdat we leven in een sterk veranderende wereld hebben we plekken nodig waar mensen samenkomen, niet alleen om te ontsnappen, maar om met elkaar van ideeën te wisselen, om geïnspireerd te raken, om bij te dragen, om een spiegel voorgehouden te krijgen.

Festivals doen dat op twee manieren:

  • Ten eerste door theatermakers, muzikanten en kunstenaars op hun podia uit te nodigen om mensen in het hart en in het hoofd te raken. Kunst kan dat als geen ander.
  • Ten tweede, simpelweg, omdat bijna al die festivals met de hand worden gemaakt door vele vrijwilligers. Ze zijn afkomstig uit alle lagen van de bevolking: van de stedelijke hipsters, tot mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, tot senioren in verzorgingstehuizen die vlaggetjes haken. Niet omdat het nuttig is, niet omdat het geld oplevert, maar omdat het betekenis en plezier geeft om samen wat te maken. Haast zoals we vroeger, op het strand of in de zandbak een zandkasteel maakten. De lol zat ‘m in het maken, niet in het hebben. Want als ie klaar was, werd het met de grond gelijk gemaakt om gauw weer een nieuwe te maken.

 

  • 5) Artistiek-innovatief argument

Ten slotte is er nog het artistiek-innovatief argument.

Wat is de toekomst van iets wat je onder een stolp bewaart?

Wat is de toekomst van een taal die onder druk staat? Mijn observatie is dat er vooral wordt geconserveerd en wordt ingezet op dagelijks gebruik van het Fries. Maar voor de lange termijn is dit niet genoeg. Het Fries heeft ook behoefte aan innovatie. Aan investeringen in de nieuwe rolmodellen van morgen, in artiesten die nieuwe paden zoeken voor een sterke Friese identiteit, voor Friese taal. Nynke Laverman die Friese Fado’s zingt of de producties van Kening Fan de Greide. Als Friese kunstenaars, vanuit hun wortels en tenen met een nieuw idee de verbinding aangaan met nieuwe werelden, andere culturen, ontstaan er nieuwe vormen van Friese cultuur, vormen die sterk en eigen zijn, en bovenal ook toekomst hebben en onze taal en cultuur levend houden. Juist daarvoor heb je de podia van de Friese festivals nodig.

Festivals springen als geen ander in op een veranderende samenleving, op veranderende trends, op nieuwe uitingen. Festivals investeren in het samen vooruitkijken en innoveren. Als we in een diverse samenleving de spreekwoordelijke kloof willen overbruggen met het zingen van het volkslied, of verplicht museumbezoek, gaan we falen. De vraag ‘wie we samen waren’ is niet belangrijk, ‘wie we samen willen zijn’, dat is waar het over gaat. Wie ben ik? Wie ben jij? Wie zijn we samen? Om die vragen te beantwoorden hebben we kunstenaars, wetenschappers en designers nodig, mensen die ons een spiegel voorhouden en ons leren hardop te dromen. Je vindt hen op onze festivals.

  • 6) Concluderend

Cultuur, kunst en festivals in het specifiek spelen een belangrijke rol in onze samenleving. Ze hebben positieve economische, maatschappelijke en artistieke effecten. Het investeren in kunst, cultuur en festivals door de overheid levert banen op, maakt onze provincie aantrekkelijk om in te wonen en om te bezoeken, houdt onze taal levendig, draagt bij aan het ondernemersklimaat en brengt mensen en denkbeelden dichter bij elkaar.

Daarom vragen we u:

Onderkent en herkent u cultuur als drager van de samenleving?
Onderkent u de maatschappelijke, economische en artistieke waarde van festivals in deze?

Dan willen u vragen op korte termijn – volgend jaar – te zorgen dat er voldoende geld beschikbaar komt voor de festivals om zo de beweging van 2018 te waarborgen.

Zorg dat er vanaf 2020 een goede basisinfrastructuur is voor cultuur en kunst in Fryslân, met daarin een structurele plaats voor de festivals. Daarmee staan wij als Friese festivals sterker bij het aanvragen van landelijk geld. Zonder co-financiering van lokale en regionale overheden, vervalt de basis voor het binnenhalen van de voor Fryslân broodnodige nationale en Europese steun.
Neem tijd om de cultuurnota breder te beschouwen. Als we één ding hebben geleerd van 2018 is dat de ontkokering en de samenwerking van alle beleidsterreinen heeft geleid tot een succesvol grensoverscheidend project en veel nieuwe energie in de provincie. Waarom dan nu weer allemaal terug op onze eilandjes? En waarom hebben we het over een cultuurnota? Het zou een nota moeten zijn over wie en wat we als Fryslân willen zijn. Beleid voor toerisme, economie, ondernemerschap, sociaal – & cultuur moeten niet los van elkaar gezien worden, maar in samenhangend verband met cultuur als drager.

 

Dank voor het luisteren ook namens onder andere,

Marelie van Rongen en Kees Lesuis – Oerol
Mark Hospers en Stephanie Kemper – Explore the North
Bianca Pander en Sjoerd Bootsma – Welcome to The Village
Yoram Ish-Hurwitz en Harm Witteveen – Oranjewoud Festival
Arnout de la Houssaye en Ferry Roseboom – Into the Great Wide Open
Jacqueline Schrijver en Fredau Buwalda – Noordelijk Film Festival
Inge Imelman – Simmerdeis
Paul van Berlo – Into the Void, Into the Grave
Wiebe Kootstra – Psy-Fi, Promised Land en Luna
Margret Havinga – UIT! festival
Arthur Oostvogel en Margret Havinga – Fries StraatFestival
Stef Avezaat – De Lawei
Robert Bangma – Academie voor Popcultuur
Ira Judkovskaja en Valentijn Fit – Tryater
Tia van der Velde – Jeugd Dans Opleiding Fryslân
Iris Bos en Koen Haringa – Podium Asteriks
Paul Giesen – De Popfabryk
Hilde Mulder – Meeuw Jonge Theatermaker
Douwe Zeldenrust – Keunstwurk

Nieuws

Ivo Dimchev cancelt, Chagall en ARIAH LESTER vervangen.

Welcome to IepenUP